Τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας των ταχύτατων αλλαγών που συντελούνται στο παγκόσμιο τεχνολογικό, οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον, των δημογραφικών αλλαγών και των μεγάλων μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη, της κλιματικής αλλαγής και της διεθνούς οικονομικής κρίσης, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη καλείται να διαχειριστεί νέες και πιο σύνθετες απειλές για την εσωτερική ασφάλεια. Οι απειλές αυτές πηγάζουν τόσο από τον άνθρωπο (οργανωμένο έγκλημα, τρομοκρατία, βίαιες αντικοινωνικές συμπεριφορές, παράνομη μετανάστευση, κτλ.) όσο και από την φύση (πυρκαγιές, σεισμοί, επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα, βιολογικές και επιδημικές προσβολές, κ.α.) αλλά και την τεχνολογία (ατυχήματα μεταφορών, χημικά βιομηχανικά ατυχήματα, καταρρεύσεις τεχνικών έργων, κτλ.).
Το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη οφείλει να λάβει υπόψη του αυτό το νέο περιβάλλον ανασφάλειας και διακινδύνευσης, αξιοποιώντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το δυναμικό των Σωμάτων Ασφαλείας. Για τον σκοπό αυτό, εδώ και μερικούς μήνες διαμορφώσαμε ένα νέο δόγμα ασφάλειας. Η τήρηση αυτού του νέου δόγματος απαιτεί από τα Σώματα Ασφαλείας υψηλό επίπεδο διαρκούς εγρήγορσης-ετοιμότητας, αυξημένο επαγγελματισμό και άριστη επιχειρησιακή κατάρτιση σε ένα νέο αναβαθμισμένο πλαίσιο διακλαδικής συνεργασίας. Παράλληλα, προϋποθέτει την προσήλωση στη νομιμότητα και στο κράτος δικαίου, την ανάπτυξη μιας πραγματικά προοδευτικής κουλτούρας ασφάλειας. Υπό την έννοια αυτή, το νέο δόγμα ασφάλειας θεμελιώνεται πάνω σε δύο βασικές αρχές: Αφενός, στην αποτελεσματική προστασία του πολίτη από πάσης φύσεως ανθρώπινες, φυσικές η τεχνολογικές απειλές και κινδύνους. Και, αφετέρου, στον απόλυτο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Δυστυχώς, όμως, σε αρκετές περιπτώσεις διαπιστώνονται κενά, αστοχίες και ελλείψεις στην λειτουργία και των τριών Σωμάτων Ασφαλείας, κάτι το οποίο δεν συνάδει με την νέα μας στρατηγική για την εσωτερική ασφάλεια. Πεποίθησή μας είναι ότι τα φαινόμενα αυτά οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι μέχρι πρότινος δεν δόθηκε η απαραίτητη έμφαση στη σημασία της εκπαίδευσης. Τόσο όμως εγώ προσωπικά, όσο και ο Υπουργός κ. Μιχάλης Χρυσοχοϊδης, είμαστε αποφασισμένοι να αλλάξουμε ριζικά αυτή την κατάσταση.
Προς την κατεύθυνση αυτή, ξεκινάει σήμερα τις εργασίες της Μεικτή Ομάδα Εργασίας, την οποία συστήσαμε προκειμένου να επεξεργαστεί σειρά προτάσεων για την μεταρρύθμιση του συστήματος εκπαίδευσης των Σωμάτων Ασφαλείας. Οι προτάσεις αυτές θα καλύπτουν όλα τα στάδια της εκπαιδευτικής διαδικασίας: αρχική εκπαίδευση, μετεκπαίδευση, πρακτική άσκηση και διά βίου μάθηση. Στην Ομάδα συμμετέχουν υπηρεσιακοί παράγοντες από τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και τις Σχολές των τριών Σωμάτων Ασφαλείας, καθηγητές πανεπιστημίου με εμπειρία σε εκπαιδευτικά θέματα, εμπειρογνώμονες με ειδίκευση σε ζητήματα επιχειρησιακού ενδιαφέροντος, καθώς και εκπρόσωποι συνδικαλιστικών οργανώσεων και των τριών Σωμάτων.
Τα θέματα που θα επεξεργαστεί η Ομάδα – οι εργασίες της οποίας θα διαρκέσουν περίπου μέχρι τις αρχές Απριλίου – θα είναι ποικίλα, και δεν μπορούμε αυτή τη στιγμή να τα παραθέσουμε στο σύνολό τους. Ωστόσο, για να ανοίξει ένας τεκμηριωμένος και ουσιαστικός διάλογος η πολιτική ηγεσία θέτει μια σειρά ζητημάτων και γενικών προσανατολισμών ως έναυσμα προς συζήτηση. Εδώ εμπίπτουν:
- Η αναβάθμιση του διδακτικού προσωπικού, η αναθεώρηση των προγραμμάτων σπουδών και η γενική βελτίωση των συγγραμμάτων και των διδακτικών βοηθημάτων όλων των Σχολών. Βασικός μας στόχος, στο πλαίσιο αυτό, είναι να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στην «επιχειρησιακή» κατάρτιση των σπουδαστών και στην πρακτικοποίηση των θεωρητικών τους γνώσεων.- Η ουσιαστική ανωτατοποίηση των Σχολών Αξιωματικών της Αστυνομίας και του Πυροσβεστικού Σώματος με την διαμόρφωση ενός νέου θεσμικού πλαισίου ανάλογου με αυτό που διέπει τα ΑΕΙ, ΤΕΙ και ΑΣΕΙ της χώρας .- Η ένταξη και άλλων Σχολών στο σύστημα των Πανελληνίων Εξέτασεων (Σχολές Πυροσβεστικού και Λιμενικού Σώματος). - Η ενίσχυση και επέκταση του θεσμού της Πρακτικής Άσκησης των Σωμάτων Ασφαλείας για την διατήρηση και βελτίωση της σωματικής και επιχειρησιακής ικανότητας του προσωπικού τους. - Η ενδυνάμωση του Συστήματος Μετεκπαίδευσης των Σωμάτων Ασφαλείας και η εισαγωγή προγραμμάτων Διά Βίου Μάθησης με στόχο την συνεχή ενημέρωση, κατάρτιση, επανακατάρτιση και προσαρμογή του έμψυχου δυναμικού των Σωμάτων στις συνεχώς μεταβαλλόμενες απαιτήσεις του επαγγέλματός τους.- Ο εκσυγχρονισμός των μεθόδων διδασκαλίας και η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες, όπως η εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση (distance learning).
Επιτρέψτε μου, σ’ αυτό το σημείο να αναφερθώ σε μία-δύο ακόμη πρωτοβουλίες που λάβαμε το τελευταίο διάστημα και οι οποίες θα συντελέσουν στην γενικότερη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος των Σωμάτων Ασφαλείας.
Η πρώτη από αυτές αφορά την «αποστρατικοποίηση» της Αστυνομικής Εκπαίδευσης. Όπως γνωρίζετε, οι πρωτοετείς δόκιμοι υπαστυνόμοι και δόκιμοι αστυφύλακες με την παρουσίασή τους στις Σχολές υποχρεούνται να περάσουν από βασική στρατιωτική εκπαίδευση, η οποία μπορεί να διαρκέσει έως και έξι εβδομάδες. Τα τελευταία χρόνια η εκπαίδευση αυτή πραγματοποιήθηκε σε Κέντρα Εκπαίδευσης των Ενόπλων Δυνάμεων υπό την εποπτεία του Στρατού.
Εκτίμησή μας είναι ότι ο χαρακτήρας αυτής της εκπαίδευσης θα πρέπει να αλλάξει, τόσο ως προς το περιεχόμενό της όσο και ως προς τον τρόπο διεξαγωγής της. Δεν θέλουμε τους αστυνομικούς στρατιώτες, διότι ο ρόλος της Αστυνομίας παρουσιάζει διαφορετικά χαρακτηριστικά και υπακούει σε άλλες αναγκαιότητες από εκείνες των Ενόπλων Δυνάμεων. Πεποίθησή μας είναι ότι ο αστυνομικός πρέπει να λαμβάνει την εκπαίδευση εκείνη που θα τον καταστήσει, από την μια πλευρά αποτελεσματικό στην καταπολέμηση του εγκλήματος και της βίας και, από την άλλη, φιλικό προς τον πολίτη, με σεβασμό των δικαιωμάτων και ελευθεριών του.
Προς την κατεύθυνση αυτή, και σε συνεννόηση με το Αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας, πήραμε την απόφαση, η Βασική Στρατιωτική Εκπαίδευση να μετονομαστεί σε «Ειδική Αστυνομική Εκπαίδευση», το περιεχόμενό της να προσαρμοστεί στις ιδιαίτερες ανάγκες των αστυνομικών καθηκόντων, και από την νέα ακαδημαϊκή χρονιά (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2010) να διεξάγεται αποκλειστικά στις εγκαταστάσεις των Αστυνομικών Σχολών: στην Αστυνομική Ακαδημία για τους δόκιμους υπαστυνόμους και στις Σχολές Αστυφυλάκων για τους δόκιμους αστυφύλακες. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι αυτή η πρωτοβουλία έχει και αξιοσημείωτα οικονομικά οφέλη, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό στο πλαίσιο της δύσκολης οικονομικής συγκυρίας που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Είναι χαρακτηριστικό, ότι με έναν πρώτο, πρόχειρο, υπολογισμό η εξοικονόμηση πόρων από την διενέργεια αυτής της εκπαίδευσης στις Σχολές της Αστυνομίας, μπορεί να είναι ακόμη και της τάξεως του 40%.
Μια άλλη πρωτοβουλία μας αφορά στην ενίσχυση του συστήματος μετεκπαίδευσης του προσωπικού της Ελληνικής Αστυνομίας. Έτσι, σε μια νέα λογική διά βίου μάθησης. το Ελληνικό Τμήμα CEPOL (Ευρωπαϊκή Αστυνομική Ακαδημία) πρόκειται, μέσα στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, να διοργανώσει σε πιλοτική βάση εκπαιδευτικά σεμινάρια με την μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Για τον σκοπό αυτόν, θα χρησιμοποιηθεί η ηλεκτρονική πλατφόρμα της CEPOL, ενώ σε πρώτη φάση, το περιεχόμενο των μαθημάτων θα σχετίζεται με θέματα Ευρωπαϊκής Αστυνομικής Νομοθεσίας, Κοινοτικής Αστυνόμευσης, Τροχαίας, Διαχείρισης Όχλου, Αγγλικής Αστυνομικής Ορολογίας, κτλ. Το όφελος από αυτή την πρωτοβουλία είναι σημαντικό, διότι μέσω αυτής, αφενός, εξασφαλίζεται χαμηλό κόστος και ευελιξία μελέτης στον χώρο και στον χρόνο και, αφετέρου, ενισχύεται η διευρωπαϊκή συνεργασία.
Τέλος, έχοντας ως στόχο να φέρουμε το προσωπικό των Σωμάτων Ασφαλείας πιο κοντά στην υπόλοιπη κοινωνία, επεξεργαζόμαστε, αυτή την περίοδο, ένα πρόγραμμα πολιτιστικών παρεμβάσεων για τους σπουδαστές των Σχολών των Σωμάτων Ασφαλείας. Ξεκινώντας, από τις Σχολές της Ελληνικής Αστυνομίας, εγκαινιάζουμε στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα την συνεργασία μας με θέατρα, μουσεία και άλλους πολιτιστικούς φορείς. Χαρακτηριστικά, θα ήθελα να αναφερθώ στην έναρξη της συνεργασίας μας με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, όπου από την επόμενη εβδομάδα σπουδαστές από τις Σχολές Αστυφυλάκων των γύρω περιοχών, θα έχουν την δυνατότητα να παρακολουθήσουν θεατρικές παραστάσεις και άλλες εκδηλώσεις. Οι συνεργασίες αυτές θα επεκταθούν σε περισσότερους φορείς συμπεριλαμβάνοντας και τις Σχολές των υπόλοιπων Σωμάτων, ενώ παράλληλα σχεδιάζουμε την διοργάνωση ψυχαγωγικών εκδηλώσεων και πολιτιστικών δραστηριοτήτων και εντός των Σχολών. Δεν πρόκειται για κάτι το δευτερεύον ή περιφερειακό. Για να μπορέσουν τα στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας να αποκτήσουν επαγγελματισμό και κουλτούρα σεβασμού των πολιτών πρέπει και τα ίδια να αισθανθούν τον σεβασμό και την φροντίδα της Πολιτείας, αναφορικά με την κοινωνική τους ταυτότητα, τις πολιτιστικές τους ανάγκες και γενικότερα την υπόστασή τους ως σκεπτόμενοι πολίτες.